Prof. Dr. Şükrü Özen

 

 1965 Kayseri doğumlu. Modern eğitimi yanında muhtelif hocalardan eski usulle Arapça ve İslâmî ilimler alanlarında dersler aldı. 1986′da Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi’nden mezun olduktan sonra aynı üniversitede 1988′de “İlm-i Hilâf’ın Doğuşu ve Ebû Zeyd ed-Debûsî’nin Te’sîsü’n-nazar Adlı Eseri” adlı çalışmasıyla yüksek lisans ve 1995′te “İslâm Hukuk Düşüncesinin Aklîleşme Süreci: Başlangıçtan Hicrî IV. yy. Ortalarına Kadar” adlı çalışmasıyla doktorasını tamamladı. 2002 yılında Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’nin Fıkıh Usûlünün Yeniden İnşası adlı çalışmasıyla doçent oldu. Eylül 2011′de Yalova Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi’ne İslâm Hukuku öğretim üyesi olarak atandı. Araştırma yapmak üzere 1990 yılında İngiltere’de ve misafir araştırmacı olarak 2006-2007 öğrenim yılında Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi İslâm Hukuku Araştırmaları Enstitüsü’nde bulundu. 1996-2011 yılları arasında İstanbul’da TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’nde araştırmacı olarak çalıştı ve ayrıca burada ve daha başka sivil toplum kuruluşlarında Arapça ve İslâmî ilimler alanlarında seminerler verdi. Başlıca ilgi alanları arasında Maveraünnehir Hanefî fıkıh geleneği, özellikle Mâtürîdî’nin usûlü, Osmanlı hukuk düşüncesi ve uygulaması, İslâmî dil ilimleri ve diyalektik (hilâf ve cedel) sayılabilir.

A. ULUSLARARASI MAKALELELER 1. “Ottoman ‘Ulamā’ Debating Sufism: Settling the Conflict on the Ibn al-’Arabī’s Legacy by Fatwās”, IV International Conference On Islamic Legal Studies: Law and Sufism, Murcia-Spain, 8-10 May 2003 (Published in El Sufismo y las normas del Islam (ed. Alfonso Carmona), Murcia-Spain 2006, pp. 309-341 [Spanish translation: "Los Ulemas Otomanos Debaten Sobre el Sufismo: Fetuas Para Apaciguar el Conflicto Acerca del Legado de Ibn al-'Arabī", pp. 87-120]. 2. “Imam Abu Mansur al-Moturidiy – faqih” (Özbek Türkçe’sine çev. Ne‘mad Jabborov), Imom al-Buxoriy Saboqlari, I (2004), 14-16; II (2004), 92-95.

B. KİTAPLAR 1. Osmanlı Fetva Literatürü, İstanbul 2014.

2. Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’nin Fıkıh Usûlünün Yeniden İnşası, İstanbul 2001. 3. Mezheblerin Doğuşu ve İctihâd Tartışması, İstanbul 1987, 2003 (Derleme ve çeviri).

C. ULUSAL MAKALELER 1.“İlm-i Hilâf Yahut Fukahâ Metoduna Göre Cedel Hakkında Klasik Bir Metin: Menşeü’n-Nazar”, Makalât, II (1999), 171-198. 2. “Molla Lutfî’nin İdamına Karşı Çıkan Hamîdüddin Efendi’nin Ahkâmü’z-zındîk Risâlesi”,İslâm Araştırmaları Dergisi, IV (2000), 7-16. 3. “İslâm Hukukunda Zındıklık Suçu ve Molla Lutfî’nin İdamının Fıkhîliği”, İslâm Araştırmaları Dergisi, VI (2001), 17-62. 4. “Hicrî II. Yüzyılda İstihsân ve Maslahat Kavramları”, Marife, yıl 3, sy. 1 (Bahar 2003), 31-57. 5. “Mu‘tezile Üzerine Bazı Mülâhazalar”, Marife, yıl 3, sy. 3 (Kış 2003), s. 406-411. 6. “IV. (X.) Yüzyılda Mâverâünnehir’de Ehl-i Sünnet – Mu‘tezile Mücadelesi ve Bir Ehl-i Sünnet Beyannamesi”, İslâm Araştırmaları Dergisi, IX (2003), 49-85. 7. “Osmanlı Dönemi Fetva Literatürü”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi (TALİD), c. 3, sy. 5 (2005), 249-378. 8. “Ebû Hanîfe’nin Usûl ve Furû‘ Anlayışının Kelâmî Temelleri”, İmâm-ı Âzam Ebû Hanife ve Düşünce Sistemi, KURAV yayınları, Bursa 2005, II, 113-133. 9. İslâmî İlimlerde Metodoloji (Usûl) Mes’elesi 1, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005, s. 748-756. 10. “Sağlık Konularında Dinî Hükmün Belirlenmesinde Fakih-Tabip Dayanışması: Kahve Örneği”, 38. Uluslar arası Tıp Tarihi Kongresi Bildiri Kitabı (editörler-Editors Nil SARI, Ali Haydar BAYAT, Yeşim ÜLMAN, Mary IŞIN), Ankara 2005, II, 699-736. 11. ”İslâm Hukukuna Göre Yanlış Tedavide Cezai Sorumluluk”, 38. Uluslar arası Tıp Tarihi Kongresi Bildiri Kitabı (editörler-Editors Nil SARI, Ali Haydar BAYAT, Yeşim ÜLMAN, Mary IŞIN), Ankara 2005, II, 737-752. 12. “Ehl-i Sünnet Usûl-i Fıkhının Teşekkülünde Kelâmî Tartışmaların Rolü”, Tarihte ve Günümüzde Ehl-i Sünnet, İstanbul 2006, s. 223-241. 13. “Osmanlı Hukuk Literatürü”, Dünden Bugüne Osmanlı Araştırmaları: Tespitler-Problemler-Teklifler (Sempozyum), ed. Ali Akyıldız, Ş. Tufan Buzpınar, Mustafa Sinanoğlu, İstanbul: İSAM Yayınları, 2007, s. 97-116. 14. “Bir Otoritenin Oluşumu: İmam Mâtürîdî Örneği”, İslam ve Klasik, Klasik Yayınları, İstanbul 2008, s. 55-72. 15. “Ebû Mansûr el-Mâtüridî’nin Fıkıh Usûlünün İnşâsı”, İmam Mâturîdî ve Maturidilik (haz. Sönmez Kutlu), 3. bs., Ankara 2011, 221-262. 16. “Sahn-ı Semân’da Bir Atışma: Gulâm (Köle) Sinan’ın Mektubu”, Osmanlı Araştırmaları /The Journal of Ottoman Studies, XXXVIII (2011), 161-192. 17. “Mâtürîdî ve Siyaset: Hilâfetin Kureyşîliği Mes’elesi”, Büyük Türk Bilgini İmâm Mâtürîdî ve Mâtürîdîlik:Milletlerarası Tartışmalı İlmî Toplantı 22-24 Mayıs 2009-İstanbul, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2012, s. 524-548.

18. "Genel özellikleri açısından Osmanlı fetva Mecmûaları", Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları VII: Mecmûa: Osmanlı edebiyatının kırkambarı (haz. Hatice Aynur ve diğerleri), İstanbul: Turkuaz, 2012, s. 325-360.

19. "Molla Hüsrev’in Velâ Meselesi ile İlgili Görüşünün Osmanlı İlim Muhitindeki Yansımaları", Uluslararası Molla Hüsrev Sempozyumu (18-20 Kasım 2011 Bursa) – Bildiriler –: International Symposium on Mullā Khusraw (18-20 November 2011 Bursa) – Proceedings – (ed. Tevfik Yücedoğru, Orhan Şener Koloğlu, U. Murat Kılavuz & Kadir Gömbeyaz), Bursa Büyükşehir Belediyesi Yayınları, Bursa 2013, s. 321-394.

20. "Bir Mirasın Gölgesinde Velâ Tartışması: Müzellef Ahmed Efendi'nin Terekesi ve Ganîzâde Mehmed Nâdirî'nin Şeyhülislâma Mektubu", Osmanlı Araştırmaları / The Journal of Ottoman Studies, XLI/I (2013), 71-124.

D. ANSİKLOPEDİ MADDELERİ 1. “Islamic Schools of Sacred Law: Sunni Schools: TheHanafiSchool of Law”, TheOxford International Encyclopedia of Legal History, ed. byStanley N. Katz,New York:OxfordUniversity Press, 2009, III, 342-345.

 

2. Mevsûatu a'lâmi'l-ulemâ ve'l-üdebâi'l-Arab ve'l-Müslimîn, Tunus: el-Munazzamatü’l- Arabiyye li’t-Terbiye ve’s-Sekâfe ve’l-Ulûm; Beyrut: Dârü’l-Cil, 2004/1425-.

İbnü’ş-Şıhne, XIV, 238-243 (1428/2007), Molla Lutfî

3.TDV İslâm Ansiklopedisi’nde (DİA) yayımlanan maddeler (XIII-XXVI, 1999-, İstanbul) • “Furûk”, XIII, 223-227 (1996). • “el-Furûk”, XIII, 227-228 (1996). • “el-Gıyâsî”, XIV, 61-63 (1996). • “Habbe”, XIV, 343-346 (1996). • “Hallâl, Ebû Bekir”, XV, 382-383 (1997). • “Hırâkî”, XVII, 322-323 (1998). • “Hilâf”, XVII, 527-538 (1998). • “İbn Ebû Ya‘lâ”, XIX, 447-448 (1999). • “İbn Humeyd”, XX, 77-78 (1999). • “İbn Kunfüz”, XX, 143-144 (1999). • “İbn Sûde”, XX, 359-361 (1999). • “İbn Süreyc, Ebü’l-Abbâs”, XX, 363-366 (1999). • “İbn Şübrüme”, XX, 379-381 (1999). • “İbn Ziyâd en-Nîsâbûrî”, XX, 468 (1999). • “İbnü’l-Kâsım”, XXI, 103-104 (2000). • “İbnü’l-Kassâr”, XXI, 104-105 (2000). • “İbnü’l-Mehâmilî”, XXI, 124-125 (2000). • “İbnü’ş-Şıhne, Ebü’l-Fazl”, XXI, 220-222 (2000). • “İbnü’ş-Şıhne, Ebü’l-Velîd”, XXI, 222-224 (2000). • “İbnü’ş-Şıhne, Lisânüddin”, XXI, 224-225 (2000). • “İbnü’ş-Şıhne, Seriyyüddin”, XXI, 225-227 (2000). • “İhtilâf”, XXI, 565-568 (2000). • “İnfâz”, XXII, 290-292 (2000). • “İsâ b. Ebân”, XXII, 480-481 (2000). • “İstislâh”, XXIII, 383-388 (2001). • “Kâdılkudât”, XXIV, 77-82 (2001). • “Kâdı Şüreyh”, XXIV, 119-121 (2001). • “Kemâlpaşazâde: Fıkhî Görüşleri”, XXV, 240-242 (2002). • “Leys b. Sa‘d”, XXVII, 164-168 (2003). • “Mâtürîdî”, XXVIII, 146-151 ve 159-165 (2003). • “Meşakkat”, XXIX, 357-360 (2004). • “Molla Lutfî”, XXX, 255-258 (Orhan Şaik Gökyay’la birlikte) (2005). • “Musarrât”, XXXI, 240-241 (2006). • “Müzenî”, XXXII, 246-250 (2006). • “Nâblusî, İsmâil b. Abdülganî”, XXXII, 270-271 (2006). • “Nehaî”, XXXII, 535-538 (2006). • “Nu’mân b. Muhammed”, XXXIII, 237-240 (2007). • “Pir Mehmed Üskübî”, XXXIV, 276-277 (2007). • “Sadrüşşerîa”, XXXV, 427-431 (2008). • “Serahsî, Radıyyüddîn”, XXXVI, 542-544 (2009); • “Teâruz”, XL, 208-211 (2011) • “Teftâzânî”, XL, 299-308 (2011) • “Tenkîhu’l-usûl”, XL, 454-458 (2011) • “Tercîh”, XL, 484-487 (2011). • “Te’sîsü’n-nezâir”, XL, 545-547 (2011)

• "Tütün", DİA, XLI, 5-7 (2012)

• "Vekî'", DİA, XLIII, 6-8 (2013)

• "Velâ", DİA, XLIII, 11-15 (2013)

• "Yahyâ b. Eksem", DİA, XLIII, 249-251 (2013)

• "Zâhidî", DİA, XLIV, 81-85.

4. Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi’nde (İstanbul 1999) yayımlanan maddeler: • “Abdullah Paşa (Muhsinzade)”, I, 20. • “Ali Paşa (Semiz)”, I, 229-230. • “Eflatun-ı Şirvani”, I, 396. • “Hüseyin Şakir”, I, 592. • “Muhyiddin Efendi (Hatibzade)”, II, 227-228. • “Kastellani”, II, 19-20. • “Mehmed Ferid Paşa (Avlonyalı)”, II, 141. • “Mehmed Paşa (Tabanıyassı)”, II, 173. • “Muhyiddin b. Alaaddin el-Cemali”, II, 226-227. • “Mehmed Efendi (Nişancızade)”, II, 127. • “Yusuf Paşa (Sinaneddin)”, II, 688.

E. MÜZAKERELER 1. Tahsin Görgün, “Ebû Hanife’nin Fıkıh Anlayışı”, İmâm-ı Âzam Ebû Hanife ve Düşünce Sistemi, KURAV Yayınları, Bursa 2005, I, 153-155. 2. Hamza Aktan, “Günümüz Fıkıh İlminin Bir Problemi Olarak Fakihte Aranan Şartlar Konusunda Yeni Bir Değerlendirme”, Modern Dönemde Dinî İlimlerin Temel Meseleleri: İlmî Toplantı, İstanbul 2007, s. 183-187.

3. Ali Bakkal, “İstihsanın Mahiyeti ve Çağdaş Problemlere Çözüm Getirmedeki Önemi”, İslâmî İlimlerde Metodoloji (Usûl) Meselesi 3: İstihsan – Metin Tenkidi – Tebliğ Metodolojisi, İstanbul: İSAV, 2009, s. 262-281 ("Bir Tebliğ Müzakeresi Münasebetiyle İstihsan Hakkında Bazı Düşünceler" adıyla yayımlandı). [ISBN 978-9944-704-95-3]

4. Selahattin Polat, “Hadis, İslâm Tarihi ve İslâm Hukukunda Metin Tenkidi Meselesi”, İslâmî İlimlerde Metodoloji (Usûl) Meselesi 3: İstihsan – Metin Tenkidi – Tebliğ Metodolojisi, İstanbul: İSAV, 2009, s. 446- 470 ("Metin Tenkidi Üzerine Bazı Tespitler ve Öneriler" adıyla yayımlandı).

5. Adem Yerinde, "Ebussuud Tefsiri ve Nüshaları", Osmanlı Düşünce Tarihi Toplantıları (II) : Ebussuûd ve Düşünce Dünyası, Harvard Üniversitesi, İSAM, Sabancı Üniversitesi,  İstanbul 16-18 Aralık 2011.

 

F. TEBLİĞLER

1. “Abu Mansur al-Maturidi’s Contribution to Hanafite Legal Thought”, International Conference On The Life, Thought and Contribution of Imam Abu Hanifah,  5-8 Ekim 1998, Islamabad, Pakistan.

2. “Politics of Intra-religious Conversion in Islam”, III. International Conference on Islamic Legal Studies: Madhhab,HarvardLawSchool, 4-6 Mayıs 2000,Boston,USA.

3. “The Administration of Islamic Law In Turkey: Public And Private Spheres”, IKIM International Seminar On Islamic Law in the Contemporary World, 24-25 October 2000, Kuala Lumpur-Malaysia.

4. “Legimacy of Innovations and Modifications in Waqf Law During the XVI-XVII Centuries Of Ottoman Era”, The Law of Waqf: Origins to Ottoman_Era Maturity, Islamic Legal Studies, Harvard Law School, 26-28 Mayıs 2006, Boston, USA.

5. “Can a Ruler Slay One-Third of His Subjects? The Expansion of Shari‘a Penalties in the Classical Ottoman Criminal Law”, V. International Conference on Islamic Ltudies: Lawful and Unlawful Violence in Islamic Law and History, 8-10 Eylul 2006, Islamic Legal Studies, Harvard Law School, 26-28 Mayıs 2006, Boston, USA.

6. "Fetva, Marûzât, Şeriat ve Kanun", Osmanlı Düşünce Tarihi Toplantıları (I) : Ebussuûd ve Düşünce Dünyası, Harvard Üniversitesi, İSAM, Sabancı Üniversitesi, İstanbul 31 Temmuz Cumartesi -1 Ağustos Pazar 2010.

7. "Osmanlı Dönemi Fetva Literatürünün Zaman, Mekan ve Mezhep Farklılıkları Açısından Mukayesesi", Osmanlı Hukukunda Fetva ve Fetva Mecmuaları, Bilim ve Sanat Vakfı, 06 Kasım 2010.

8. "Molla Hüsrev'in Velâ Meselesi ile İlgili Görüşünün Osmanlı İlim Muhitindeki Yansımaları", Uluslararası Molla Hüsrev Sempozyumu, 18-20 Kasım 2011Bursa.

 

G. TERCÜMELER

1. Mezheblerin Doğuşu ve İctihâd Tartışması (Şu risâlelerin tercümesidir: Şâh Veliyyüllah ed-Dehlevî: el-İnsâf fî beyâni sebebi’l-ihtilâf, Abdülganî en-Nâblûsî: Hulâsatü’t-tahkîk fî beyâni hükmi’t-taklîd ve’t-telfîk, Celâlüddîn es-Suyûtî: Takrîrü’l-istinâd fî tefsîri’l-ictihâd, Şeyh Dâvud: Eşeddü’l-cihâd fî ibtâli da’ve’l-ictihâd, Sıddîk Hasan Hân: el-Iklîd li-edilleti’l-ictihâd ve’t-taklîd), İstanbul 1987; 3bs. Ekim 2003 [ISBN: 975-352-020-4].

2. Saîd Ramazan el- Bûtî, Kur’ân Eğitiminin Eşsiz Metodu, İstanbul 1987.

3. İbnü’l-Kayyim el-Cevziyye: Zâdü’l-meâd fî hedyi Hayri’l-ibâd, İstanbul 1988-1990 (Diğerleriyle birlikte).

4. Hasan Hüsnü et-Toyrânî: Makale fî icmâlü’l-kelâm alâ mes’eleti’l-hilâfe beyne ehli’l-İslâm (Hilafet Risâleleri içinde nşr. İsmail Kara), I, 295-321, İstanbul 2002.

Araştırmalar:

Dil öğrenimi ve araştırma (Londra ve Oxford, İngiltere, 1990-1991). Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde misafir araştırmacı olarak bulunduğu 2006-2007 öğretim yılında “Ijtihad in the Age of Taqlid: The Ottoman Tobacco Debate During the 17th and 18th Centuries” (Taklid Döneminde İctihad 17-18. Yüzyıllarda Osmanlıda Tütün Tartışmaları) adlı kitap çalışması üzerinde araştırmalar yapmıştır. Dil öğrenimi ve araştırma (Londra ve Oxford, İngiltere, 1990-1991).

Üyelikler:

• TDV İslâm Ansiklopedisi yayın kurulu üyeliği

• İslâm Araştırmaları Dergisi yayın kurulu üyeliği

• İslâm Hukuku Araştırmaları Dergisi yayın kurulu üyeliği

• Usûl: İslam Araştırmaları (Dergisi) danışma kurulu üyeliği

• Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi  ile İslâmî İlimler Araştırma Vakfı'nın (İSAV) 22-24 Mayıs 2009 tarihleri arasında İstanbul'da ortaklaşa düzenlediği Büyük Türk Bilgini Mâtürîdî ve Mâtürîdîlik adlı uluslararası sempozyumda bilim heyeti üyeliği

• Yalova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu üyeliği.

• Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimsel Enstitüsü Enstitü Kurulu üyeliği.

Görevler:

        2013-: Yalova Üniversitesi, Temel İslâm Bilimleri bölüm başkanlığı

        2011-: Yalova Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi, İslâm Hukuku anabilim dalı başkanlığı

        1996-2011: İslâm Hukuku alanında TDV İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM, İstanbul) bünyesinde araştırmacılık

Bahar 2009 dönemi: Kırgızistan Oş Devlet Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi'nde öğretim üyeliği

2006-2007: Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi İslâm Hukuku Araştırmaları Enstitüsü’nde misafir araştırmacı

2004 güz dönemi: Boğaziçi Üniversitesi'nde Arapça öğretimi.

1987-1989: Saint Benoit Fransız Lisesi’nde Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi öğretmenliği

Projeler: - Abdullah b. Abdülhakem’in el-Muhtasaru’s-sagîr adlı eserinin tahkik ve neşri - Osmanlı Fetva Literatürü adlı kitap çalışması - Lâlî-i Saruhanî’nin Mecma‘u’l-mesâili’ş-şer‘iyye fi’l-ulûmi’d-dîniyye adlı eserinin neşri - Taklid Döneminde İctihad: 17-18. Yüzyıllarda Osmanlıda Tütün Tartışmaları adlı kitap çalışması - İmam Mâtürîdî hakkında kitap çalışması - Hanefî Mezhebi Tarihi - Sâdeddin et-Teftâzânî’nin Kelâm Düşüncesi.

Ödüller Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Araştırmaları Merkezi Yüksek Lisans Bursu (1989-1995). Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Araştırmaları Merkezi Yurt Dışı Dil ve Araştırma Bursu (1990, İngiltere)

02 Temmuz 2014
8183 defa okundu

İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

İskenderpaşa Mahallesi Kavalalı Sokak

A Blok Horhor Fatih/İstanbul

Tel:(0212) 532 60 20-64 Fax:(0212) 532 62 07